Jak przechowywać i podawać mleko mamy? Najważniejsze zasady aktualne w 2026

Jak przechowywać mleko Mamy i podać je, aby zachować bezpieczeństwo i optymalny skład tej wyjątkowej substancji? Poniżej znajdziesz listę najważniejszych zasad. Czy musisz je znać na pamięć? Oczywiście, że nie. Od czego jest pamięć telefonu :) Zrób zdjęcie/print screen z zasadami i miej je zawsze pod ręką w telefonie.  

Przygotowałam dla Ciebie kompendium wiedzy oparte na najnowszych protokołach CDC (Centers for Disease Control and Prevention) oraz na obowiązującym protokole Academy of Breastfeeding Medicine (ABM).

Poniższe zasady są przeznaczone dla zdrowych, donoszonych noworodków i niemowląt.

Jak długo można przechowywać świeżo odciągnięte mleko w temperaturze pokojowej?

Zgodnie z protokołem ABM, świeże mleko w temperaturze pokojowej (16-29°C) najlepiej podać w ciągu 4 godzin. Jeśli wiesz, że nie podasz go w tym czasie, od razu wstaw je do lodówki.

Jeśli w pomieszczeniu panują średnie temperatury, niektóre źródła podją, że można okazjonalnie wydłużyć czas przechowywania do 6h. 

Jeśli mleko po tym czasie nie zostało wykorzystane i stało dłużej, wykorzystaj je do pielęgnacji dziecka. 

Jak długo można przechowywać świeżo odciągnięte mleko w lodówce? 

Najlepiej mleko wstawić do lodówki jak najszybciej po odciągnięciu. Pokarm w lodówce może stać max. 4 dni. 

Mleko najlepiej postawić przy tylnej ściance lodówki, aby zmniejszyć wahania temperatur. W lodówce możemy przechowywać do 4 dni. Warto takie mleko opisać.

Łączenie mleka w różnych temperaturach - nadal NIE jest rekomendowane

Przez lata zalecano (m.in. w protokole ABM z 2017 r. oraz w wytycznych CDC, aby zawsze schładzać świeże mleko przed dolaniem go do zimnej porcji. Jednak najnowsze wytyczne AAP i CDC z lat 2021-2024 utrzymują rekomendację, aby łączyć poracje pokarmu w zbliżonych temperaturach. 

Amerykańska Akademia Pediatrii (American Academy of Pediatrics) przez lata zalecało chłodzenie każdej porcji osobno. Oficjalna aktualizacja stanowiska nastąpiła w lipcu 2021 roku i została opublikowana w serwisie HealthyChildren.org (oficjalnej platformie AAP dla rodziców). Również AAP utrzymało rekomendację, aby łączyć porcje mleka dopiero, gdy są w zbliżonych temperaturach. 

Czy mogę łączyć mleko zebrane o różnych porach dnia lub nawet z kilku dni?

Łączenie pokarmu z różnych sesji w obrębie 24 h: „Metoda Dzbankowa”

Wiele mam zastanawia się, czy może łączyć mleko odciągnięte o różnych porach dnia. 

Najnowsze wytyczne AAP (2021) oraz CDC (2024) przynoszą dużą ulgę i uproszczenie logistyki.

Jak długo można łączyć porcje mleka?

Zgodnie z protokołem Academy of Breastfeeding Medicine (ABM), najbardziej rekomendowanym systemem jest zbieranie mleka z okresu 24 godzin. Pozwala to na stworzenie jednolitej partii pokarmu, która ma wyrównany poziom tłuszczu i składników odżywczych (mleko poranne bywa rzadsze, a wieczorne bardziej kaloryczne).

Złota zasada „Najstarszej Kropli”

Możesz dolewać nowe porcje mleka do wspólnego naczynia w lodówce (np. szklanego dzbanka lub większej butelki), ale musisz pamiętać o jednej, kluczowej zasadzie:

Data ważności całej mieszanki jest wyznaczana przez termin przydatności najstarszej porcji mleka w naczyniu.

Jeśli pierwszą porcję odciągnęłaś w poniedziałek o 9:00 rano, to całe mleko z tego naczynia (nawet to dolane we wtorek) musi zostać zużyte lub zamrożone w ciągu 4 dni, licząc od poniedziałku.

Jak robić to bezpiecznie? (Pitcher Method)

1. Przygotuj czyste naczynie: Najlepiej szklane, z dopasowaną pokrywką.

2. Dolewaj po wyrównaniu temperatur poszczególnych porcji

3. Zamykaj cykl po 24h: Pod koniec doby rozlej zebrane mleko do butelek na kolejne karmienia lub do woreczków w celu zamrożenia.

4. Opisz datę: Na porcjach zapisz datę i godzinę odciągnięcia pierwszej porcji, która trafiła do zbiorczego naczynia.

Dlaczego warto łączyć mleko?

• Mniej mycia: Nie musisz sterylizować dziesiątek małych buteleczek po 20-30 ml.

• Stabilność składu: Dziecko otrzymuje pokarm o stałej kaloryczności.

• Lepszy sen: Wymieszanie mleka z całego dnia pozwala na „uśrednienie” poziomu melatoniny i kortyzolu, co może wspierać rytm dobowy malucha.

Czy można łączyć porcje pokarmu z różnych dni?

W przypadku niektórych kobiet aktualne będzie pytanie, czy można łączyć małe porcje mleka odciągnięte w różnych dniach.

Tak, możesz łączyć mleko odciągnięte w różnych dniach, ale musisz wtedy bardzo pilnować kalendarza. Choć jest to dopuszczalne, wymaga większej dyscypliny niż system 24-godzinny.

Oto jak robić to bezpiecznie zgodnie z wytycznymi CDC i ABM:

1. Zasada "Najstarszej Porcji" (Kluczowa!)

Jeśli decydujesz się na łączenie mleka z różnych dni, czas przechowywania całej mieszanki liczy się od daty i godziny odciągnięcia pierwszej (najstarszej) porcji.

• Przykład: Jeśli odciągnęłaś mleko w poniedziałek o 10:00 i we wtorek dolewasz do niego nową porcję, to termin przydatności całej butelki upływa w piątek o 10:00 (czyli 4 dni od poniedziałku).

• Mleko dolane we wtorek "traci" więc jeden dzień swojej świeżości na rzecz wspólnej partii.

2. Limit 4 dni w lodówce

CDC i ABM jasno wskazują, że optymalny czas przechowywania w lodówce to 4 dni. Łączenie mleka z różnych dni ma sens tylko wtedy, gdy planujesz je zużyć lub zamrozić przed upływem 4 dni od najstarszego odciągnięcia.

3. Jak to robić technicznie?

• W lodówce: Możesz dolewać świeże mleko do tego z poprzedniego dnia (zgodnie z nowymi wytycznymi AAP/CDC nie musisz go wcześniej schładzać, choć jest to nadal uznawane za "dobrą praktykę").

• W zamrażarce: Możesz dolać świeże (schłodzone w lodówce) mleko do już zamrożonego, pod warunkiem, że nowa porcja jest mała i nie spowoduje rozmrożenia warstwy lodu pod spodem.

4. Czy to się opłaca?

Mieszanie mleka z 2-3 dni jest często stosowane przez mamy, które odciągają niewielkie ilości pokarmu, aby uzbierać pełną porcję do zamrożenia (woreczki mają zazwyczaj pojemność ok. 150-200 ml).

Moja rada: Jeśli mama odciąga mało, łączenie z 2-3 dni jest świetnym sposobem na niemarnowanie woreczków do mrożenia. Jeśli jednak odciąga dużo, lepiej trzymać się systemu 24-godzinnego, bo jest on po prostu łatwiejszy do kontrolowania i minimalizuje ryzyko pomyłki przy liczeniu dni.

1. CDC (Centers for Disease Control and Prevention)

CDC dopuszcza łączenie mleka z różnych dni, ale kategorycznie nakazuje liczenie terminu przydatności od najstarszej porcji.

• Cytat (ang.): "Breast milk from different pumping sessions can be combined in the same container. If you are combining milk expressed on different days, the storage time should be based on the date of the earliest expressed milk."

• Tłumaczenie: „Mleko kobiece z różnych sesji odciągania może być łączone w tym samym pojemniku. Jeśli łączysz mleko odciągnięte w różnych dniach, czas przechowywania należy opierać na dacie najwcześniej odciągniętego mleka”.

• Źródło: CDC – Proper Storage and Preparation of Breast Milk (aktualizacja 2024).

2. Academy of Breastfeeding Medicine (ABM)

ABM w swoim protokole wyjaśnia, dlaczego łączenie pokarmu (pooling) jest dopuszczalne medycznie, nawet jeśli obejmuje on dłuższy czas.

• Cytat (ang.): "It is best to combine milk with the same date if possible. However, if milk from different days is combined, the use-by date should be based on the first milk collected."

• Tłumaczenie: „Najlepiej jest łączyć mleko z tą samą datą, jeśli to możliwe. Jednakże, jeśli mleko z różnych dni jest łączone, data przydatności do spożycia musi być oparta na pierwszym zebranym mleku”.

• Źródło: ABM Clinical Protocol #8: Human Milk Storage Information for Home Use, Revised 2017.

Jak długo można trzymać świeże mleko w zamrażarce?

Mleko, które mamy w planach zamrozić, najlepiej wstawić do razu po odciągnięciu do lodówki w celu schłodzenia, a następnie jak najszybciej zamrozić. Jeśli mleko stało dłużej w lodówce przez zamrożeniem, może zmienić smak i zapach, co nie każdemu dziecku będzie odpowiadało. Odpowiedzialny jest za to enzym lipaza, który rozkłada tłuszcze i uwalnia kwasy tłuszczowe.

Mroź mleko do objętości ⅔ do max ¾ woreczka lub butelki. W innym przypadku woreczek lub butelka, mogą pęknąć i pokarm nie będzie już się nadawał do podania dziecku. 

Jak podgrzewać mleko?

Mleko podgrzewaj w kąpieli wodnej w misce lub garnku lub w podgrzewaczu w temp około 37 stopni.

Nigdy nie podgrzewaj mleka w mikrofalówce, ani we wrzątku, ponieważ niszczy ona dobroczynne składniki pokarmu kobiecego. 

Jak przechowywać mleko po rozmrożeniu?

Po rozmrożeniu mleko można przechowywać w temperaturze pokojowej przez maksymalnie 2 godziny lub w lodówce nie dłużej niż przez 24 godziny.

Zawsze opisuj butelki lub torebki z datą i godziną odciągania, a także ilością, jeśli woreczki układasz w zamrażarce na płasko. 

Butelki i woreczki powinny być zawsze czyste, wykonane z materiałów bez BPA. Najbezpieczniej jest wybierać pojemniki dedykowane do przechowywania mleka Mamy.

Szklane pojemniki napełniaj maksymalnie do ⅔ objętości, jeśli chcesz je zamrozić. 

Ile może stać mleko z piersi po kontakcie ze śliną?

Gdy dziecko zacznie pić z butelki, do mleka dostają się bakterie z jego jamy ustnej. Ile może stać mleko w butelce, z której maluch już pił? Należy je zużyć w ciągu 1–2 godzin od zakończenia karmienia, a jeśli pozostanie - zużyć do kąpieli.